De CO2-impact van materialen

Nederland staat voor een grote uitdaging verduurzamingsopgave. Miljoenen woningen en gebouwen in Nederland moeten worden verduurzaamd en aardgasvrij gemaakt worden. Met subsidies en energielabels sturen we op het besparen van energie. Dit gaat samen met de grootschalige aanschaf van isolatiematerialen, warmtepompen, zonnepanelen bijvoorbeeld.. Ook deze materialen hebben een CO2-impact.

Bij nieuwbouw wordt er gelukkig al steeds meer aandacht besteed aan de CO2-impact van het bouwproces. Het DGBC heeft grenswaarden gedefinieerd voor de Paris Proof. Het afgelopen jaar hebben 15 adviesbureaus een gezamenlijk CO2-commitment met als doel om te laten zien dat nieuwbouw ook binnen de CO2-bugetten te realiseren is. Dit zijn hele mooie ontwikkelingen, maar ook het materiaalgebruik binnen grote renovatie en verduurzamingsopgave verdient de aandacht.

Paris Proof doelstelling op het gebied van materialen

Om binnen onze projecten invulling te geven aan de Paris Proof doelstelling op het gebied van materialen hebben we voor drie projecten de materiaalgebonden CO2-uitstoot berekend.:
• Stergebouw: transformatie van een kantoorgebouw (gemeentelijk monument) uit 1978 naar een school;
• Haarlem: renovatie van een kantoorgebouw uit 1940 (rijksmonument);
• MBO College: renovatie van een schoolgebouw uit 1887.

Alle drie projecten gaan om een volledige renovatie met een beoogde levensduurverlening van 40-50 jaar. Daarbij worden de gebouwen volledig verduurzaamd en aardgasvrij gemaakt.

Ten aanzien van het materiaalgebruik hebben we de CO2-impact vergeleken met de grenswaarde uit het eerste DGBC rapport. Dit resultaten zijn in de grafiek hieronder weergeven.

Hergebruik materialen en duurzame biobased producten

Bij twee van de drie gebouwen kan goed invulling gegeven worden aan de Paris Proof ambities. Niet geheel toevallig zijn dit ook renovaties waarbij we inzetten op het gebruik van zoveel mogelijk behoud/hergebruik van materialen en duurzame en biobased producten en isolatiematerialen. Bij het Stergebouw was dit vanwege de bouwmethodiek en de beperking m.b.t. materiaalkeuzes vanwege de monumentale status lastiger.

We zien dat de PV-panelen ook best wel een behoorlijk aandeel hebben in de materiaalgebonden CO2-uitstoot. Dit terwijl de PV-panelen eigenlijk 'extra' zijn aangezien deze niet nodig zijn om aan de energieambitie van 60-70 kWh/m2 te voldoen. Maar ze dragen wel bij aan een lager CO2-impact over de gehele exploitatieperiode.

De huidige Paris Proof benadering voor renovatie heeft dus nog wel wat aandachtspunten:

• De grenswaardes zijn op dit moment nog onafhankelijk van de ingrepen. Dit is natuurlijk niet eerlijk, bij een gedeeltelijke renovatie zou het CO2-budget voor materialen ook evenredig naar benden bijgesteld moeten worden;

• De energiebesparing wordt de Paris Proof grenswaardes niet beloont. Het blijft daarom belangrijk om ook te kijken aar de totale CO2-uitstoot van energie- en het materiaalgebruik samen. Daarom adviseren wij voor het Stergebouw toch om de extra PV-panelen te plaatsen.

Ondanks deze beperkingen laten de voorbeelden wel zien dat Paris Proof renoveren mogelijk is. Het is daarmee ook een goed instrument om de CO2-impact te kwantificeren, te vergelijken en het ontwerp te optimaliseren.

Maar wat betekent dit nu voor de warmtetransitie? We kunnen moeilijk voor elke woning de CO2-impact berekenen.

In een volgende blog heb ik daarvoor een eerste analyse gedaan.