Vragen over gebruiksgemak regenwaterhergebruik

Sinds het systeem draait, krijg ik regelmatig dezelfde vragen van buren, vrienden, duurzaamheidsadviseurs en/of projectontwikkelaars:

Krijg je dan geen aanslag in je toilet?
Nee, sterker nog: het toilet dat op regenwater draait, blijft schoner dan het toilet met drinkwater. Regenwater bevat geen kalk, dus er vormt zich geen kalkaanslag op het toilet.

Hoe gaat dat met de was?
Prima. We hebben filter om eventuele kleurdeeltjes die van het dak afkomen eruit te halen, maar eerlijk gezegd heb ik het idee dat die filter nauwelijks nodig is. De wasmachine draait zonder problemen.

Verdien je het terug?
Dat is een vaak gestelde vraag. Daar kom ik zo op terug.

Wat vindt je vrouw ervan?
Ze is er juist blij mee. We besparen water zonder in te leveren op comfort of gebruiksgemak. In het dagelijks leven merk je er eigenlijk niets van. Daarnaast heb je mensen nodig die nieuwe innovaties uitproberen, zodat het uiteindelijk werkelijkheid kan worden.

Hoeveel waterbesparing levert het op in de praktijk?

Kortgezegd besparen we ongeveer 35% drinkwater. Zonder regenwaterhergebruik gebruiken we al minder drinkwater dan gemiddeld, op zo’n 80 à 90% van het verbruik van een doorsneegezin in onze regio. En dat ondanks de wasbare luiers. Met regenwaterhergebruik zakken we verder naar 50 à 60% van dit verbruik.

Toelichting: Ons gezin woont in het leveringsgebied van Dunea, waar een gemiddeld gezin zo’n 115 liter per persoon per dag verbruikt. In het eerste jaar hadden we één dochter, in het tweede jaar twee. Voor de vergelijking heb ik gerekend met een ‘worst-case’ situatie: een gezin van drie personen.

Waar gebruik je het water voor?

Een ruwe inschatting laat zien dat ongeveer 55% van ons waterverbruik naar toiletspoeling, de wasmachine en planten water geven gaat, en 45% naar tuinbewatering. Het hoogste verbruik is in de zomermaanden, doordat dan de tuin het meeste water vraagt. In mei hebben we minder waterverbruik, vermoedelijk omdat in deze droge maand de tank vaker leeg stond.

Ons totale waterverbruik wordt nog flink verhoogd door de beregening van de tuin met 12 liter per dag in plaats van 1 liter per dag. Dit komt omdat onze tuin groener en groter is dan van de gemiddelde gezin in onze regio (de tegelleverancier doet goede zaken) en dat wij een kleine moestuin en kas hebben in de tuin die we regelmatig bewateren.

Toelichting: De exacte verdeling weet ik niet helemaal zeker, omdat dit een inschatting is op basis van een simpele classificering (zie hieronder voor de uitleg). Het relatief constante verloop van de het waterverbruik over het jaar door toilet en wasmachine, geeft echter een goed gevoel dat deze inschatting redelijk klopt.

Hoe vaak staat de tank leeg?

De tank is in de praktijk verrassend vaak gevuld. De tank staat meestal vol. Dit komt overigens ook doordat een groot deel van het dak van de buren via onze gezamenlijk regenpijp naar onze tank stroomt. Over het hele jaar genomen staat hij slechts ongeveer 10% van de tijd leeg. In 2023 was dat ongeveer 40 dagen, in 2024 nog maar 30 dagen.

Het verschil tussen het eerste en tweede jaar is goed te verklaren: 2023 kende bij de start van de metingen een lange droge periode. De tuin was net aangeplant en moest regelmatig worden gesproeid. In 2024 was het juist een nat jaar en hoefde er veel minder beregend te worden.

Verdien je het terug?

Gemiddeld besparen we 38,5 m³ water per jaar. Bij Dunea kost water op dit moment € 1,33 per m³, plus € 0,42 aan vaste kosten: samen € 1,75 per m³. Dat betekent een jaarlijkse besparing van ongeveer € 67.

Zelfs als de waterprijs jaarlijks met 2,5% inflatie stijgt, duurt het ongeveer 80 jaar voordat de investering is terugverdiend. Dat klinkt lang, maar dit is het scenario van een bestaande woning waarin het systeem is aangelegd door iemand die het voor het eerst uitvoerde. Bij nieuwbouw is de situatie anders: het systeem kan dan direct worden geïntegreerd bij de bouw, wat de kosten flink verlaagt.

Hoe heb je dit berekend en gemeten?

(voor de vakidioten en de hobbyisten)

De opstelling is gebouwd met een systeem van GEP Water. De waterstanden en debieten meet ik met een digitale watermeter van PTLevel Liquid Level Monitoring Solutions uit Canada. Een meter op basis van luchtdruk met webinterface dat bij Nederlandse leveranciers nog niet standaard verkrijgbaar is voor consumenten. GEP bood destijds alleen een eenvoudige indicator met lampjes aan in de meterkast, dus ik heb zelf gekozen voor een slimme meter met datalogging.

De gegevens heb ik ingelezen en geanalyseerd in Google Colab, waarbij ik de Python-code grotendeels met hulp van AI heb laten schrijven. Het script gebruik ik, naast het genereren van de bovenstaande afbeeldingen, ook voor:

• ­ Een correctie voor de onnauwkeurigheid van het meetinstrument over de tijd. De maximale waterstand nam, ten onrechte, heel langzaam af.
• ­ Een correctie voor ruis in de data, zodat dit de waterverbruiksmeting niet beinvloed.
• ­ Voor de koppeling tussen waterstand en volume op basis van de vorm van de tank en de tankput. Zo weet ik ongeveer het aantal liters per millimeter stijging.
• ­ Het classificeren van het verbruik per uur en per gebruikstype (toilet, wasmachine of tuin) classificeren. In het onderstaande figuur zie je deze classificatie, waarbij je een duidelijk knikpunt ziet rondom 90 cm. Dit knikpunt ontstaat, doordat de tank daar overgaat in alleen de tankput.

Tot slot

Het regenwaterhergebruiksysteem draait inmiddels probleemloos. We besparen structureel drinkwater, merken er in het dagelijks leven niets van en dragen een steentje bij aan een duurzamer watergebruik. Financieel levert het nu nog weinig op, maar de ecologische winst is groot: elke liter die we niet uit het drinkwatersysteem halen, is er één gewonnen voor de natuur, de buren en de toekomst van Nederland.