Datagedreven CO2-lessen in Rotterdam

Rotterdam groeit hard. De verwachting is dat het aantal inwoners toeneemt met zo’n 4.000 per jaar. Dat betekent ook dat er flink doorgebouwd moet worden en dan het liefst zo duurzaam mogelijk. De ambitie van de gemeente liegt er niet om: alle toekomstige bouwprojecten binnen Rotterdam moeten Paris Proof zijn. Kennis delen over duurzame bouwprojecten is dan essentieel. Merosch sloot hiervoor aan bij de werkgroep XPLOR, een groep ervaringsdeskundigen in duurzame bouwprojecten.

Rotterdamse Plan van Aanpak Duurzaam Doorbouwen

De werkgroep XPLOR is onderdeel van het Rotterdamse Plan van Aanpak Duurzaam Doorbouwen en bestaat uit ontwikkelaars, architecten, beleggers, woningcorporaties en de gemeente zelf. Door partnerschap en kennisdeling, duidelijke metingen en innovatie en experimenten wil de gemeente kennis over duurzaam bouwen verder ontwikkelen. Want Paris Proof bouwen gaat echt verder dan alleen houtbouw.

15 bekende en minder bekende bouwprojecten doorrekenen

Daarom heeft de gemeente Rotterdam haar eigen rekenhandleiding ontwikkeld om de CO2-uitstoot van bouwprojecten door te rekenen. Alles wat in een project CO2-uitstoot, moet worden meegenomen in de totale uitstoot van een gebouw.

Merosch heeft met XPLOR 15 bekende en minder bekende Rotterdamse bouwprojecten geselecteerd en doorgerekend. Wij ontwikkelden een interactief dashboard waar de verzamelde data van de verschillende bouwprojecten in zijn verwerkt. Tijdens onze deelname aan XPLOR zijn er veel discussies gevoerd. Welke lessen kunnen wij leren uit de bulk aan vergaarde data? Het gaat niet alleen om ‘harde’ cijfers over de milieulast en CO2-uitstoot van materiaalgebruik en energie, maar ook over indicatoren die van invloed zijn op de CO2-uitstoot van een gebouw. In totaal zijn 100+ ‘harde en zachte’ indicatoren opgenomen in de database.

Voorlopige take-aways

Uit de voorlopige lessen blijkt dat je alleen Paris Proof kan bouwen als alle aspecten van invloed op een gebouwontwerp perfect op elkaar zijn afgestemd. Dit begint met de stedenbouwkundige- en locatie gebonden context waar een project wordt ontwikkeld. Deze factoren zijn van invloed op bijvoorbeeld de vorm en compactheid van een gebouw, maar ook op het type fundering. Vervolgens moeten er vanaf meet af aan de ambitie zijn om een duurzaam gebouw te realiseren.

Misschien een open deur: zonder duurzame ambities wordt een gebouw minder duurzaam. Zo blijkt het noodzakelijk dat bij de massastudie, de keuze voor woningtypes en de GO/BVO-verhouding direct onderzocht wordt hoe het gebouwontwerp zo efficiënt mogelijk gemaakt kan worden. Het advies is om vervolgens een integrale afweging te maken tussen het energieconcept en de materialisatie.

Bijvoorbeeld: bouwen in hout heeft invloed op de energieprestatie, omdat een houten constructie minder warmte accumuleert dan beton. Maar ook: hoeveel zonnepanelen plaatsen we om de CO2-uitstoot van het energieverbruik te verminderen in relatie tot de materiaalgebonden CO2-uitstoot die de plaatsing van zonnepanelen veroorzaakt?

Wethouder Zeegers: 'Als gemeente hebben we deels invloed op de eisen aan de bouw'

Wethouder Chantal Zeegers van Klimaat, Bouwen en Wonen: ‘We kunnen over een paar jaar niets meer bouwen als we zo doorgaan. Als gemeente hebben we deels invloed op de eisen aan de bouw. We moeten daarom ook aanjagen en verbinden, helpen kennis uit te wisselen. We moeten zorgen dat duurzame bouwers niet geremd worden door starheid in onze vergunningen. En we willen meten hoe we presteren. Alleen samenwerkend komen we tot oplossingen en kunnen we ervoor zorgen dat we er klaar voor zijn als op de oude manier bouwen niet meer kan.’

Samen leren over Paris Proof Bouwen

De doorrekeningen, de data, het dashboard en de uitvoerige inhoudelijke discussies vanuit diverse invalshoeken hebben geleid tot het leren van waardevolle lessen over hoe Rotterdam Paris Proof kan bouwen. ‘We zijn blij met hoe Merosch heeft aangestuurd op het leren van lessen over Paris Proof bouwen in Rotterdam,’ aldus Wouter Streeftkerk, adviseur bouwfysica, circulariteit en duurzaamheid bij de gemeente Rotterdam.

Meer weten over Paris Proof Rotterdam of XLOR?

Op de Provada 2025 wordt op 18 juni aandacht besteed aan het inzichtelijk maken van de CO2-prestatie van gebouwen aan de hand van de Rotterdamse Rekenhandleiding. Op 19 juni worden de belangrijkste geleerde lessen op de Provada gedeeld.

Wil je weten hoe jouw project Paris Proof gerealiseerd kan worden? Neem dan contact op met een van onze betrokken adviseurs.

Bronvermelding 1: ‘Duurzaam Doorbouwen moet Rotterdam voorop laten lopen als op oude manier bouwen niet meer kan,’ dehavenloods.nl