Op 9 en 11 oktober waren twee goed gevulde middagen over het thema 'Circulair Bouwen en Ontwikkelen'. Lees het verslag.

De grote vragen

Zoals gebruikelijk bij Merosch Open Source sessies, begonnen we met een rondgang bij de aanwezigen (projectontwikkelaars, architecten, inkopers en politici van gemeentes en leveranciers). Wat zijn de grote vragen en uitdagingen rondom circulair bouwen en ontwikkelen? Drie duidelijke gemene delers waren:

  • Wat is circulair bouwen en ontwikkelen, wat verstaan we eronder?
  • Hoe bouw en ontwikkel ik circulair, praktisch gezien?
  • Hoe vraag ik circulair bouwen en ontwikkelen uit, hoe kan ik de markt triggeren?

 

Definitie en praktische vuistregels

Bas van de Griendt (Stratego Advies) trapt de middag af en komt met enkele interessante noties. Ten eerste: wat circulair bouwen en ontwikkelen is, is eigenlijk niet zo interessant. Er wordt nu al zo lang om de verschillende termen heen gedraaid. De oproep is: maak er zelf wat van, maak het praktisch hanteerbaar op basis van een eigen geformuleerde visie.

Urgentie circulair bouwen
Interessant is ook de urgentie, de waarom-vraag achter circulair bouwen en ontwikkelen. Volgens Van de Griendt gaat het juist niet om de schaarste van materialen, stijgende prijzen en onafhankelijkheid van controversiële landen. De enige echte drager onder circulair bouwen en ontwikkelen is de milieudruk. Een levenscyclusanalyse van materialen in gebouwen en gebieden staat hierin centraal. Met andere woorden; met een circulaire ambitie dien je eigenlijk uit te spreken dat je de milieudruk van de toegepaste materialen wilt verminderen.
Van de Griendt geeft enkele vuistregels mee om bovenstaande in de praktijk te brengen. Het meest interessante is het toepassen van de ‘Trias Rebus’ voor materialen, gestoeld op de Trias Energetica voor energie. Zie de afbeelding.

Main message
De main message van Bas van de Griendt: “er is niemand die het echt allemaal weet, dus kom met een eigen visie op en keuzes qua circulair bouwen en ontwikkelen”. Tegelijkertijd, weet dat het uiteindelijk draait om het verlagen van de milieudruk van de toegepaste materialen, meetbaar middels levenscyclusanalyses. De MPG van GPR Gebouw kan helpen dit in kaart te brengen. Het denken in het Trias Rebus model en het S-model van Brand kan helpen in het maken van gefundeerde keuzes. (Zie afbeelding).

Karin Meijer van ICS adviseurs liet onder andere een voorbeeld zien van het maken milieudruk verlagende keuzes. In hun project hebben ze gekozen voor het zo ‘circulair mogelijk’ invullen van één van de lagen van het S-model van Brand, in dit geval de inbouw (Spaceplan). Hier zijn zoveel mogelijk hergebruikte materialen en producten toegepast en is het meetbaar gemaakt middels de MPG berekening.

Irene ten Dam van EBU (Economic Board Utrecht) onderschreef met haar verhaal de duidelijke overall boodschap van deze bijeenkomst: “Ga het gewoon doen, ontdek, leer, deel de ervaringen en herhaal dit vervolgens”. Daarnaast was er een interessante notie van Peter Musters van VBI Consolis: zij investeren veel in ‘de kunst van het slopen’. Slopen wordt namelijk ook een vak apart.

Geleerde lessen circulaire renovatie oude gymzaal

Een bevlogen betoog van Ronald Schilt over de renovatie van onze gymzaal uit 1955 tot nieuw kantoorpand vertelt ons dat de bouwwereld nog totaal niet is ingericht op circulariteit in welke vorm dan ook. Als je hoge ambities hebt, loop je op alle vlakken tegen het lineaire systeem aan, zeker in de bouwpraktijk. De belangrijkste conclusies van dit bijzondere project zijn:

  1. loonkosten zijn te hoog;
  2. materiaalkosten te laag;
  3. industrie wordt onvoldoende geprikkeld/verplicht voor de terugname van producten;
  4. cultuur en houding is cruciaal voor bijv. scheiding afval en de wil en acceptatie van het toepassen van gebruikte materialen.

Kortom: we staan nog maar aan het begin.

Antwoord op de grote vragen

Tot slot; zijn de vragen van de aanwezigen beantwoord? Nee, maar dat is niet erg. De belangrijkste les lijkt het volgende te zijn: omdat geen enkele partij echt weet wat circulair bouwen en ontwikkelen is (zowel de vragende als aanbiedende kant) en de definities al decennia uiteenlopen, moet je zelf een circulaire ambitie naar een visie vormen. Vul die visie zelf in en maak het praktisch hanteerbaar. Beargumenteer de keuzes echter wel met wat je wel doet en vooral waarom je iets niet doet. Denkmodellen zoals hierboven geschetst, kunnen helpen met streven naar het verlagen van de milieudruk van toegepaste materialen in gebouwen en gebieden. Dan gaan we in ieder geval voor nu de goede kant op.

Dit kan ook aan de markt worden uitgevraagd: toon aan, op een manier die jezelf geschikt acht, dat de milieudruk van de toegepaste materialen binnen budgettaire kaders zo laag mogelijk zijn. Bouw hier vervolgens een goed verhaal omheen ten behoeve van de marketing en bestuurlijke/politieke wil.

Downloads

De presentaties van beide middagen zijn te downloaden op deze pagina.

Terug naar het overzicht

"Het is niet genoeg te weten, men moet ook toepassen, het is niet genoeg te willen, men moet ook handelen."
Goethe 1749 - 1832