Als we als blinden gaan inzetten op de hybride warmtepomp (combinatie van gasketel en warmtepomp), zal het doel van dit kabinet; gasloos in 2050, niet worden gehaald en als een sprookje de geschiedenisboeken in gaan.

Een korte beschouwing over de toegevoegde waarde van de hybride warmtepomp en enkele aanbevelingen.

Gas als infra blijft in stand

Ik zie voor de hybride warmtepomp best een rol weggelegd in de transitie om van gas af te komen. Maar de rol die het nu wordt toegedicht door sommige onderzoekers, beleidsmakers en marktpartijen is contraproductief. Kiezen voor een hybride warmtepomp betekent dat de gasinfrastructuur voor betreffende woningen en dus ook bijbehorende infrastructuur in de buurt/wijk/stad nog minimaal 15 jaar wordt gehandhaafd. Sterker, gegeven de gemiddelde leeftijd van de gasinfra, is de kans groot dat het netwerkbedrijf de gasinfra binnen die komende 15 jaar moet worden vervangen. Hierdoor wordt de levensduur van de gasinfrastructuur met nog eens 40 tot 50 jaar verlengd. Ik begrijp de argumentatie. Het is een relatief eenvoudige en goedkope manier om te besparen, maar je houdt gas als infra voor warmte in stand.

Gegeven besparingen zijn te optimistisch

De besparingen die worden geclaimd zijn, zo ver ik weet, niet gevalideerd. Ik heb meerdere oproepen gedaan naar representatieve meetrapporten maar die blijken er vooralsnog niet te zijn. Wel kreeg ik wisselende reacties van individuen. Geclaimde besparingen door onder andere een recente actie van Greenchoice van 60% zijn onrealistisch hoog (de geclaimde CO2 emissies op de website van laatste genoemde partij houdt geen rekening met het gegeven dat de warmtepomp ook nog elektriciteit vraagt). De besparing op aardgas van max. 20 tot 40 procent acht ik realistischer.

Kleding van de wolf

Daarmee kom ik op de schaapskleding van de wolf. Er wordt veel gesproken over een hybride warmtepomp, onder andere door de onafhankelijke website ‘Warmtepompplein’, maar de bijdrage van de warmtepomp is niet alleen gering, het is ook nog een add-on op de ketel. Het is dus meer een HR++ ketel dan een hybride warmtepomp. Het apparaat wordt verkocht als het knuffelbare schaap, maar onder de mantel zit de gasketel als wolf. Mijn terughoudendheid wordt ook gevoed door de praktijk. In de achterliggende jaren zijn duizenden zogenoemde hybride installaties gedaan in de utiliteitsbouw waar om financiële- en back-up redenen vaak ingezet werd op een combinatie van een warmtepomp en ketel. De praktijk leert echter dat de ketel veel meer draait dan is berekend. Daarnaast werkt de warmtepomp vaak niet, maar niemand die dat in de gaten heeft, omdat de ketel automatisch de verwarming volledig overneemt.

Foute keuze voor nieuwbouw

Het meest stuitende is dat de hybride warmtepomp, of beter gezegd de HR++ ketel, gepromoot wordt voor de nieuwbouw met subsidie van het Rijk. Dit is echt een fundamentele foute keuze voor het milieu en de portemonnee, niet alleen voor de lange termijn, maar ook voor morgen. Daarnaast staat dit haaks op de regeringsdoelstelling om van gas af te gaan. Overigens; de betere en goedkoopste oplossingen voor nieuwbouw zijn de all-electric warmtepomp varianten.

Drie aanbevelingen

Ik begrijp dat de markt graag hun producten verkoopt, maar zo slaan we niet de juiste weg in. Drie aanbevelingen:

1. Duidelijk toekomstperspectief geven t.a.v. de prijs van aardgas

Landelijk zou het Rijk sterker moeten sturen op uitfasering van gas door het toepassen van hogere tarieven op aardgas en hier nu al een langetermijnperspectief op moeten geven voor de mensen die HR-ketels overwegen. Bijvoorbeeld: de aardgasprijs de komende 10 jaar middels energiebelastingverhogingen verdubbelen. Daarnaast zou de ISDE subsidie, die nu nog gegeven wordt op de HR++ ketel, tegen het licht van bovenstaande op zijn minst heroverwogen moeten worden.

2. Duidelijkheid over infra vervangingen

Laat gemeenten en netwerkbedrijven duidelijk zijn waar en op welk moment gasleidingen niet worden vervangen en dus buiten werking worden gesteld. Hierdoor kunnen bewoners bij de natuurlijke vervangingsmomenten van hun huidige gasketel kiezen voor gasloze alternatieven. Als gasleidingen minimaal 20 jaar blijven liggen, kan de HR++ ketel een optie zijn. In andere gevallen zou dit moeten worden ontmoedigd of eigenlijk moeten worden verboden.

3. Visie van de sector

Het zou wenselijk zijn als de markt en de bijbehorende verenigingen zoals Uneto-VNI, TVVL, etc. een visie ontwikkelen op een gasloze toekomst. Dat zij hier met elkaar uitvoering aan geven, zodat er niet gezocht wordt naar ongestuurde en makkelijke omzet maximalisatie door het makkelijk weghangen van dure HR++ ketels. Dat er ingezet wordt op gerichte maatschappelijke waarde maximalisatie, in de overtuiging dat dit ook betere marges voor deze marktpartijen op kan leveren.

Bodegraven,

Ronald Schilt

Terug naar het overzicht

"Hoe geweldig is het dat niemand hoeft te wachten op een moment, voordat men begint met het verbeteren van de wereld."
Anne Frank 1929 - 1945